Przyczyną pojawienia się żylaków jest nadmierne rozciągnięcie cienkich i elastycznych żył, przebiegających tuż pod powierzchnią skóry, pod naporem krwi płynącej w kierunku serca. Ciśnienie krwi powracającej do serca jest niewielkie, dlatego potrzebny jest zmienny ucisk mięśni na żyły. Jeśli jednak mięśnie nie pracują dobrze, krew nie płynie tak sprawnie, jak to być powinno.

Bardzo ważna jest też praca zastawek żylnych. Jeżeli ulegną uszkodzeniu, to krew – zamiast w kierunku serca – płynie w drugą stronę, a nie znajdując ujścia, napiera na ścianki żył. Stały jej napór deformuje żyły, mogą one ulec uszkodzeniu, a wtedy osocze przenika do otaczających tkanek, co powoduje obrzęk. Kiedy uszkodzenie staje się większe, przenikają przez nie również krwinki. Pojawiają się wtedy balonowate rozdęcia, czyli żylaki. Napór krwi jest największy w łydkach, dlatego to właśnie głównie tam pojawiają się żylaki. Czasem widać je też na podudziach i udach.