Balneologia

Balneologia i medycyna fizykalna – dawniej i dziś


BAGATELIZOWANIE roli lecznictwa uzdrowiskowego PRZEZ lekarzy klinicystów powoduje, że chorzy nie są zbyt często kierowani do tych placówek. W ten sposób znaczna część pacjentów jest pozbawiona efektywnej pomocy medycznej, jaką oferuje ta forma terapii.

Współczesna balneologia i medycyna fizykalna sięgają odległych czasów. Początkowo jednak miały one charakter czysto empiryczny. Dopiero w ubiegłym stuleciu, dzięki szybkiemu rozwojowi nauki i techniki, uzyskały fundamenty naukowe. Wkład w rozwój tej dziedziny miało wielu wybitnych naukowców-lekarzy, którzy inicjowali różne badania, publikowali wyniki i pisali podręczniki.

Rozwój nauki i upływający czas zweryfikowały wiele starych metod i umożliwiły powstanie nowych. W XIX i początkach XX wieku balneologia była już główną dziedziną w medycynie. Naturalnymi metodami balneologicznymi posługiwali się przede wszystkim lekarze. W uproszczeniu można powiedzieć, że w XIX wieku większość lekarzy (poza cyrulikami) była balneologami.

Medycyna fizykalna i balneologia obecnie
Balneologia jest ściśle związana z medycyną fizykalną – metody lecznicze stosowane w obu działach mają podobne mechanizmy działania i zastosowanie. W programie leczniczym większości chorób zalecane są zwykle łącznie. Dlatego w Polce od zawsze balneologia i medycyna fizykalna występowały razem.

Współczesna balneologia i medycyna fizykalna łączą w sobie tradycje i nowoczesność. W zakres obecnie stosowanych metod leczniczych wchodzą zarówno te stare, jak i nowoczesne. Niektóre metody, po okresie zapomnienia, wracają do praktyki w nowej oprawie technicznej. Obecnie balneologię i medycynę fizykalną można zdefiniować jako dziedzinę wiedzy medycznej, wykorzystującą swoiste naturalne metody lecznicze i czynniki fizyczne do leczenia, prewencji i rehabilitacji chorób przewlekłych.

Metodami balneologicznymi i fizykoterapeutycznymi, które są określane odpowiednimi parametrami, co pozwala na indywidualne dawkowanie i monitorowanie postępów leczenia, posługuje się medycyna uzdrowiskowa. Poza tym, metody te stosowane są także, w pewnym zakresie, w ośrodkach pozauzdrowiskowych.

Metody lecznicze
Do leczenia balneologicznego wykorzystuje się naturalne surowce lecznicze, do których zaliczamy wody mineralne, gazy i peloidy oraz czynniki bioklimatyczne, a także różne formy wysiłku fizycznego.

Lecznictwo uzdrowiskowe włączone jest w system opieki zdrowotnej. Leczenia tego wymagają chorzy z przewlekłymi chorobami (najczęściej występuje ich kilka u jednego pacjenta) oraz osoby po zabiegach operacyjnych i innych interwencjach szpitalnych.

W każdym uzdrowisku funkcjonują zakłady lecznictwa uzdrowiskowego, zarejestrowane przez wojewodę i lekarza naczelnego uzdrowiska. Muszą one odpowiadać określonym standardom. Mogą występować w dwóch formach stacjonarnych – szpitala uzdrowiskowego i sanatorium – oraz w formie ambulatoryjnej. Chorzy w różnych stadiach rozwoju chorób mogą być leczeni w uzdrowisku dzięki zakładom leczniczym o różnej referencyjności. Najciężej chorzy i najmniej sprawni leczeni są w szpitalach uzdrowiskowych. Do leczenia sanatoryjnego i ambulatoryjnego kierowani są pacjenci w lepszym stanie zdrowotnym.

Celem leczenia uzdrowiskowego jest usprawnienie wielu funkcji całego organizmu, zmniejszenie dolegliwości chorobowych i poprawienie jakości życia chorych. Leczenie to ma charakter kompleksowy (obejmuje równocześnie wiele metod balneologicznych i fizykoterapeutycznych działających addycyjnie) i holistyczny (dotyczy całego organizmu, sfery psychicznej i fizycznej łącznie). Działanie ogólnoustrojowe metod balneofizykalnych połączone jest dodatkowo z działaniem miejscowym – objawowym.

W zakres metod balneofizykalnych wchodzą: balneoterapia, która wykorzystuje wody mineralne, gazy i peloidy; klimatoterapia – wykorzystuje czynniki biometeorologiczne i krajobrazowe; kinezyterapia – stosuje różne formy aktywności fizycznej; fizykoterapia (wykorzystująca różne formy energii); psychoterapia; edukacja zdrowotna; inne metody niespecyficzne (dieta, farmakoterapia).

Miejsce balneologii i medycyny fizykalnej w medycynie
Balneologia i medycyna fizykalna wraz z lecznictwem uzdrowiskowym zajmują znaczące miejsce w obecnie dobrze rozwiniętej medycynie. Podstawowe role, jakie spełnia ta dziedzina medycyny, można określić jako działanie: wspomagające i intensyfikujące oraz koordynujące inne metody wcześniej zastosowane, a także profilaktyczne i promujące zdrowie, jak również uprawniające i doskonalące funkcje ustrojowe poprzez zwiększenie zdolności do obrony własnej organizmu, oraz rehabilitacyjne (balneorehabilitacja) potrzebne w leczeniu niektórych chorób układu ruchu i kardiologicznych.

Lecznictwo uzdrowiskowe udziela świadczeń zdrowotnych po krótkim leczeniu szpitalnym, w celach dalszego leczenia i rehabilitacji chorego (dotyczy to głównie stanów pooperacyjnych i urazowych), jak również może zastępować leczenie szpitalne (przede wszystkim w przypadku chorób zaawansowanych, z zakresu medycyny zachowawczej).

Podsumowanie
Terapia uzdrowiskowa jest nieinwazyjna i bezpieczna, pozwala często na zmniejszenie dawki leków, co skutkuje niższymi kosztami i mniejszymi skutkami ubocznymi farmakoterapii. Leczenie uzdrowiskowe może odgrywać dużą rolę w profilaktyce wielu chorób, zwłaszcza ekologicznych. Program profilaktyczny oparty na metodach uzdrowiskowych, łącznie z edukacją i promocją zdrowia, jest najefektywniejszy wśród tego typu działań. Nie ma więc wątpliwości, że lecznictwo uzdrowiskowe, balneologia i medycyna fizykalna są potrzebne współczesnej medycynie, mimo jej ogromnego rozwoju w zakresie farmakoterapii i techniki medycznej.

Lecznictwo uzdrowiskowe będzie miało coraz większe znaczenie, z uwagi na powszechne występowanie chorób przewlekłych o charakterze cywilizacyjnym oraz chorób wieku podeszłego. Ponadto, wysoko wyspecjalizowana medycyna klasyczna jest kosztowna, terapia musi być więc krótka, ale po niej najczęściej chory nie jest zdolny do powrotu do pracy i normalnego życia. W tej sytuacji uzdrowisko może być bardzo przydatne.

Lecznictwo uzdrowiskowe wypełnia też lukę w opiece nad pacjentami z chorobami przewlekłymi, dla których leczenie w poradniach nie jest skuteczne, i którzy równocześnie nie kwalifikują się do leczenia szpitalnego. Ta grupa chorych powinna okresowo korzystać z leczenia uzdrowiskowego, w celu poprawienia ogólnej kondycji zdrowotnej, zmniejszenia dolegliwości chorobowych i nauczenia się zasad racjonalnego życia, mimo choroby.

Dobre wyniki leczenia, nieinwazyjny charakter stosowanych metod, a przy tym brak skutków ubocznych oraz holistyczne, psychosomatyczne oddziaływanie na chorego, stanowią wielką zaletę tej terapii. Dlatego też dalszy rozwój lecznictwa uzdrowiskowego jest potrzebą naszych czasów.

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH