Szanowni Państwo,
Ze względu na epidemię, ulegnie zmianie termin XVII Gali Nagrody Zaufania „Złoty OTIS”, planowanej pierwotnie na 16 kwietnia 2020.
O nowym terminie i miejscu dorocznej ceremonii, poinformujemy najszybciej jak będzie to możliwe.
Za niedogodności przepraszam, za zrozumienie dziękuję
Paweł Kruś, przewodniczący Kapituły Nagrody
Sposoby na trądzik

Sposoby na trądzik


Trądzik zwyczajny jest zaliczany do schorzeń gruczołów łojowych. To bardzo rozpowszechniona dolegliwość, chociaż zmiany chorobowe są różnorodne.

Istnieje wiele czynników powstawania trądziku (acne vulgaris). Decydującą rolę w jego powstawaniu odgrywają: łój (sebum), hormony, bakterie, czynniki dziedziczne, specyfika mieszka włosowego.

Przyczyny trądziku
Rozwój choroby zależy od zawartości łoju w skórze. Estrogeny i antyandrogeny, powodując zmniejszenie produkcji sebum, łagodzą jej przebieg. Ciężki przypadek trądziku zawsze jest związany z silnym łojotokiem. I odwrotnie, przy małej produkcji łoju choroba ma łagodny przebieg. Jak wykazały badania kliniczne, duże znaczenie ma również skład łoju. W sebum osób dotkniętych chorobą brak jest nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT). Jednak ani wzbogacenie diety w NNKT, ani podawanie ich pacjentom w formie suplementów nie powoduje istotnej poprawy.
Hormony, zwłaszcza androgeny (testosteron, dihydrotestosteron), mimo że są produkowane w niewielkich ilościach, pobudzają gruczoły łojowe do większego wydzielania. Nie jest to jednak zaburzenie hormonalne, lecz zjawisko naturalne, występujące również u kobiet. W przypadku braku androgenów, gruczoły łojowe pozostają małe. Kuracja testosteronem lub anabolikami może wywołać trądzik, podobnie jak odstawienie środków hamujących owulację (antykoncepcyjnych).

Bakterie, zwłaszcza Propionibacterium acnes, w dużej mierze przyczyniają się do powstawania trądziku. Tworzą one lipazy powodujące rozkład łoju na wolne kwasy tłuszczowe. Te zaś wywołują stany zapalne, gdyż działają jak ciała obce i powodują uszkodzenie ścianek mieszków włosowych. Sebum, kwasy tłuszczowe, bakterie i resztki włosa sprawiają, że gruczoł się powiększa. Wygląda to tak, jakby gruczoł łojowy pękał, a cała zawartość dostawała się do tkanki, powodując rozległe stany zapalne. Tak powstają wykwity trądzikowe, czyli grudki i krosty.
Wielkość gruczołów łojowych i ich aktywność w dużym stopniu uwarunkowane są genetycznie. Jeżeli rodzice mieli trądzik, prawdopodobnie dzieci również będą go miały. Teoria dziedziczności została bardzo wyraźnie potwierdzona na przykładzie bliźniąt jednojajowych.

O powstaniu trądziku decyduje także rodzaj mieszka włosowego. U osób z trądzikiem w dolnej części kanału mieszka włosowego występuje zaburzenie procesu rogowacenia. Komórki rogowe, które w normalnych warunkach regularnie się złuszczają, w tym wypadku zaczynają się nawarstwiać, tworząc zbitą, stale zwiększającą się masę, tzw. czop rogowy. W wyniku dalszej produkcji komórek rogowych powstaje zaskórnik, z którego tworzy się wykwit trądzikowy. – Zaskórnik może rozwinąć się w dwóch kierunkach: tworząc zaskórnik zamknięty albo otwarty. Przy zaskórniku zamkniętym ujście mieszka na powierzchni skóry jest mikroskopijne. Stale rosnący zaskórnik wypełnia i rozciąga mieszek, aż ten w końcu pęka. Tworzą się grudki i krosty. Z kolei w przypadku zaskórnika otwartego ujście gruczołu łojowego rozszerza się i może zostać usunięty przez kosmetyczkę za pomocą peelingu mechanicznego lub wyciskania. Nie dochodzi wówczas do zapalnych zmian trądzikowych – mówi dr n. med. Birgit Kunze, dermatolog z Hamburga.

Obraz kliniczny
Trądzik obejmuje przede wszystkim te partie ciała, na których znajduje się dużo gruczołów łojowych, czyli twarz i plecy. Gruczoły łojowe w mieszkach cienkich włosów na ciele są dość duże, co sprzyja rozwojowi trądziku. W mniejszych mieszkach delikatnych włosów (meszku) oraz w mieszkach włosów tworzących zarost u mężczyzn nigdy nie powstaje trądzik, gdyż brak w nich łoju. W dużych mieszkach gruczołów łojowych jest dość miejsca do wytworzenia zaskórnika powstającego z komórek rogowych, łoju i bakterii. Widoczne objawy (wykwity) to najczęściej grudki i krosty (pęcherzyki ropne).

Nie istnieje międzynarodowa klasyfikacja trądziku, dlatego prawie niemożliwe jest porównanie danych różnych autorów, co do częstotliwości jego występowania, stopnia nasilenia i wyników terapeutycznych. Wielu dermatologów proponuje podział w zależności od najważniejszych zmian skórnych. Stopień nasilenia choroby jest określany na podstawie liczby zaskórników na jednej połowie twarzy. Jeżeli chodzi o trądzik zaskórnikowy (acne comedonica), występują w nim zaskórniki otwarte i zamknięte. Dochodzi też do zmian zapalnych, ale nie może ich być więcej niż pięć na jednej połowie twarzy. Większość pacjentów cierpi na trądzik zaskórnikowy w dość łagodnej formie.
U osób od 15. roku życia najczęściej występującą formą jest trądzik grudkowo-krostkowy (acne papulopustulosa). W obrazie klinicznym jest to zwykle zespół zaskórników i zmian zapalnych. W tym rodzaju trądziku dominują zmiany zapalne, przy czym liczba zaskórników jest nieistotna. Również tutaj o stopniu nasilenia choroby decyduje liczba wykwitów przypadajacych na połowę twarzy. Co ciekawe, im bardziej objawy są nasilone, tym mniej zaskórników ma pacjent.

Szczególne formy trądziku
Warto wspomnieć o mniej znanych typach trądziku. Ponad 25 proc. dorosłych kobiet cierpi na trądzik wywołany stosowanymi kosmetykami. W celu jego zatuszowania również aplikuje się kosmetyki i koło się zamyka. Przyczyną zmian na skórze są zawarte w kosmetykach substancje zaskórnikogenne. Najcięższą i powodującą największe zmiany skórne formą trądziku jest trądzik ropowiczy (acne phlegamonosa). Charakteryzuje się występowaniem głębokich cyst, powstałych w wyniku pękania i ponownego zasklepiania zaskórników i gruzełków. Ta forma występuje niemal wyłącznie u mężczyzn. Trądzik piorunujący (acne fulminans) to ostry przebieg zapalny acne vulgaris, połączony z gorączką i bólami stawów.

Terapia
Leczenie trądziku polega na zahamowaniu lub zmniejszeniu produkcji łoju. W tym celu stosuje się następujące metody: środki przeciwbakteryjne, usuwanie zaskórników oraz inne zabiegi medyczno-kosmetyczne. Obecnie wykorzystuje się: nadtlenek benzoilu, kwas witaminy A, izotretinoinę (pochodna kwasu witaminy A), kwas azelainowy, kwasy owocowe, miejscowe antyandrogeny, antyandrogeny doustne (tabletki antykoncepcyjne).
NADTLENEK BENZOILU wykazuje działanie przeciwbakteryjne, likwiduje zaskórniki i hamuje produkcję łoju. Niepożądane efekty działania tego związku to podrażnienia (zaczerwienienia, pieczenie i zbyt silne łuszczenie) oraz wysuszenie. W rzadkich przypadkach może dojść do reakcji alergicznych. – Nadtlenek benzoilu już w skórze przekształca się w kwas benzoesowy i tlen. Uwolniony tlen w ciągu kilku godzin zmniejsza ilość bakterii w ujściach gruczołów łojowych. Hamuje to lipolizę, czyli rozpad łoju na glicerynę i wolne kwasy tłuszczowe, które powodują powstawanie zaskórników, podrażnienia skóry i stany zapalne mieszka. Skuteczność kliniczna preparatów zawierających nadtlenek benzoilu jest bezsporna. U prawie 90 proc. pacjentów odnotowano znaczną poprawę – mówi dr Birgit Kunze.

W terapii trądziku dużą rolę odgrywają RETINOIDY. Eliminują one nieprawidłowości procesu rogowacenia, hamują produkcję sebum, regulują proces odnawiania skóry (pobudzają proliferację komórek naskórka). Kwas witaminy A normalizuje zaburzony proces rogowacenia. Pomaga oderwać się od siebie sklejonym komórkom rogowym, powoduje otwarcie zaskórników poprzez wzmocnienie proliferacji w mieszkach. Poza tym normalizuje powiększone chorobowo gruczoły łojowe i działa bakteriobójczo. Byłby to idealny środek przeciwko trądzikowi, gdyby nie jego zasadnicza wada – kwas ten bardzo silnie podrażnia skórę. Kuracja jest trudna, wymaga uwagi i precyzyjnego przestrzegania instrukcji ze strony lekarza oraz współpracy ze strony pacjenta. Musi on być przygotowany na wystąpienie zaczerwienienia, swędzenia, łuszczenia, pieczenia, a nawet rozkwitu trądziku.

Inaczej jest z pochodnymi kwasu witaminy A, zwłaszcza z IZOTRETINOINĄ. Sprawdziła się ona już 20 lat temu jako doustny lek, zwłaszcza w ciężkich przypadkach trądziku młodzieńczego, głównie u chłopców. Był to dla nich cudowny środek likwidujący stany zapalne i nadmierne wydzielanie sebum. U kobiet terapię należy przeprowadzać bardzo ostrożnie. Bezwzględnie muszą one stosować skuteczne środki antykoncepcyjne, gdyż w przypadku ciąży może dojść do deformacji płodu. Zagrożenie to nie występuje przy stosowaniu izotretinoiny miejscowo w postaci żelu.

Od ponad 40 lat w terapii trądziku stosuje się DOUSTNIE ANTYBIOTYKI, przede wszystkim tetracyklinę. Ich duża skuteczność wiąże się jednak z dużym obciążeniem organizmu wieloma skutkami ubocznymi, np. dolegliwościami ze strony żołądka i jelit czy nadwrażliwością na światło. Mimo to antybiotyki stosowane doustnie stanowią dobry początek leczenia trądziku, gdyż rezultaty są szybko widoczne, przez co lepiej układa się współpraca lekarza z pacjentem.

ANTYBIOTYKI STOSOWANE MIEJSCOWO zaczęto wykorzystywać w terapii trądziku dopiero w latach 70. XX wieku w USA. Należą do nich trzy grupy substancji: erytromycyna, klidamycyna i tetracyklina. Skuteczność miejscowo aplikowanych antybiotyków jest duża. Najlepiej zwalczają one propionibacterium acnes.

Ostatnio w leczeniu trądziku bardzo popularne stały się KWASY OWOCOWE, np. jabłkowy, cytrynowy. Najczęściej stosowanym kwasem w kosmetyce i medycynie jest kwas glikolowy, uzyskiwany z trzciny cukrowej. Może on być stosowany przez pacjenta w domu lub – w dużych stężeniach – przez lekarza i kosmetyczkę w formie peelingu. Kwas owocowy działa podobnie jak kwas witaminy A, ale mniej skutecznie. Za to nie wywołuje takich podrażnień. Jest też stosowany w wygładzaniu blizn po trądziku.

W leczeniu miejscowym, w celu zmniejszenia czynności gruczołów łojowych, stosuje się ESTROGENY. U kobiet dobre efekty uzyskano podając antyandrogeny w kombinacji z pigułką antykoncepcyjną, zgodnie z przebiegiem cyklu.
– Dla utrwalenia efektów leczenia lub jako kontynuację leczenia farmakologicznego można zastosować leczenie klimatyczne. Szczególnie cenne są kąpiele mineralne (np. siarczkowe, radoczynne, kwasowęglowe), solanki oraz woda morska. Działają one delikatnie złuszczająco i keratoplastycznie (zmiękczająco). Ponadto pobudzają procesy przemiany materii, dzięki czemu przyspieszają likwidację stanów zapalnych – wyjaśnia kosmetolog Anna Lechowicz.

Pielęgnacja
Zabiegi pielęgnacyjne w gabinecie kosmetycznym mogą skutecznie wspomagać leczenie dermatologiczne. Powinny one przede wszystkim: zmniejszyć grubość warstwy rogowej, udrożnić ujścia gruczołów łojowych, zmniejszyć łojotok, zahamować rozwój bakterii (np. poprzez obniżenie pH naskórka), złagodzić stany zapalne, rozjaśnić przebarwienia, spłycić blizny potrądzikowe, utrzymać odpowiednie nawilżenie i elastyczność skóry.
Do podstawowych zabiegów dla cery z objawami trądziku należy manualne oczyszczanie skóry z zaskórników, prosaków i pojedynczych drobnych krostek. Polecane są także maski kaolinowe, drożdżowe i z alginatów, które oczyszczają i normalizują wydzielanie sebum. Zabiegi z zastosowaniem alfahydroksykwasów (migdałowy, glikolowy, mlekowy) oraz betahydroksykwasów (salicylowy) złuszczają obumarłe komórki naskórka. Skórze grubej, bladej, bez ropnych wyprysków, ale z bliznami potrądzikowymi dobrze zrobi mikrodermabrazja. Można również skorzystać z oczyszczania kawitacyjnego, sonoforezy, galwanizacji anodowej, jonoforezy, naświetlania lampą Sollux z niebieskim filtrem oraz różnych zabiegów nawilżająco-łagodzących.

Niezmiernie ważna jest właściwa pielęgnacja w domu. Skórę należy myć dwa razy dziennie letnią wodą z dodatkiem delikatnego żelu antybakteryjnego lub specjalnych syndetów. Nie wolno stosować szczoteczek, gąbeczek, gorącej wody, mydeł i preparatów nadmiernie odtłuszczających, ponieważ pobudzają one pracę gruczołów łojowych. Tonik powinien być antybakteryjny, bezalkoholowy, a peeling enzymatyczny. Niewskazane jest samodzielne usuwanie zaskórników i krostek oraz zdrapywanie strupów.

Na dzień najlepiej stosować kremy nawilżające i matujące z filtrami UV, a na noc regulujące pracę gruczołów łojowych i złuszczające. Podkłady pod makijaż powinny być beztłuszczowe, a do matowienia cery w ciągu dnia warto używać bibułek matujących. Przed dużym wysiłkiem fizycznym należy oczyścić skórę z makijażu.
Anna Lechowicz przestrzega, że nie należy stosować kosmeceutyków zawierających palmitynian lub mirystynian izopropylu, masło kakaowe, caprylic/capric triglycerides, octyl stearate & palmitate, mirystyl lactate, alkohol lanolinowy, oleje roślinne, np. migdałowy, kokosowy, z kiełków pszenicy.
Leczenie trądziku trwa bardzo długo i wymaga dużej systematyczności zarówno w przestrzeganiu zaleceń dermatologa, jak i w codziennej pielęgnacji.


#Substancje aktywne
Kosmeceutyki do skóry trądzikowej Zawierają substancje:

  • przeciwłojotokowe i przeciwzapalne – cynk, miedź, witaminy B2 i B6 (drożdże), elubiol, brzoza, jemioła, cyprys, dziurawiec, algi brunatne;
  • bakteriostatyczne i przeciwzapalne – tymianek, szałwia, rozmaryn, chmiel, babka lancetowata, oczar wirginijski, łopian, zielona herbata, jeżówka purpurowa, aloes, olejek z drzewa herbacianego, propolis;
  • poprawiające skład sebum – kwas linolenowy (aloes, czarnuszka siewna), kwas gammalinolenowy GLA (olej z wiesiołka, ogórecznika, czarnej porzeczki);
  • udrożniające ujścia gruczołów łojowych – alfa- i betahydroksykwasy, pochodne witaminy A, siarka;
  • przeciwutleniacze – flawonoidy (np. rutyna), koenzym Q10, witaminy A, E, C, kwas liponowy;
  • łagodzące i przeciwzapalne – alantoina, pantenol, aloes, rumianek, nagietek;
  • rozjaśniające – kwas azelainowy, arbutyna, witamina C, lukrecja, mącznica lekarska;
  • pochłaniające sebum – krzem, glinki (kaolin), biop olimery, pył wulkaniczny, błoto z Morza Czarnego.

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH