Koszty leczenia cukrzycy i jej powikłań


Chociaż od kilku lat jesteśmy w Unii Europejskiej, pod względem struktury wydatków na leczenie cukrzycy Polska przypomina kraje średnio rozwinięte.

Szacuje się, że na świecie koszty leczenia cukrzycy i jej powikłań pochłaniają średnio 5-10 proc. nakładów na służbę zdrowia. W Polsce jest to ponad 9 proc. wszystkich wydatków publicznych na opiekę zdrowotną, czyli około 2,5 mld złotych rocznie. Z tego blisko 20 proc. stanowią wydatki na leczenie przewlekłych powikłań. Według przewidywań Międzynarodowej Federacji Diabetologicznej na świecie do 2025 roku średni udział wydatków na cukrzycę w stosunku do budżetu opieki zdrowia może przekroczyć 10 proc. Całkowite koszty opieki medycznej nad chorymi na cukrzycę tworzą dwie składowe: koszt bezpośredni i pośredni.

Struktura kosztów bezpośrednich
W skład kosztów bezpośrednich wchodzą: wizyty u lekarzy różnych specjalności, pobyt w szpitalu i leczenie szpitalne, leczenie ambulatoryjne, badania diagnostyczne, a także nakłady poniesione na leki. Struktura tych wydatków w Polsce zbliżona jest do struktury wydatków charakterystycznych dla państw średnio rozwiniętych, natomiast odbiega od struktury, którą obserwuje się w nowoczesnych krajach europejskich.

W państwach rozwiniętych głównym składnikiem kosztów leczenia są hospitalizacje (55 proc. ogółu wydatków) i leczenie ambulatoryjne (18 proc.). W Polsce zaś głównym składnikiem kosztów jest farmakoterapia (w zależności od metody badania – 46 do 73 proc. ogółu wydatków). Sytuacja ta związana jest z bardzo niskimi kosztami opieki medycznej w Polsce, które wynikają z patologicznego działania systemu opieki zdrowotnej.

Koszty bezpośrednie związane z powikłaniami cukrzycy
Powikłania cukrzycy mają charakter postępujący i nieodwracalny, stanowią duże ryzyko dla pacjenta. Wpływają negatywnie na jakość życia chorych, powodują kalectwo, niezdolność do pracy i przedwczesną śmierć. Przyczyniają się do całkowitej utraty wzroku, niewydolności nerek, amputacji kończyn oraz są jednym z najważniejszych czynników ryzyka rozwoju choroby niedokrwiennej serca. Długotrwały stan podwyższonego stężenia glukozy we krwi prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych. Liczne badania pokazały ścisłą zależność między glikemią a występowaniem powikłań chorobowych.

Przewlekłe powikłania cukrzycy nie tylko wpływają na obniżenie jakości życia pacjenta, lecz także powodują znaczący wzrost kosztów opieki medycznej. Od 70 do 80 proc. chorych na cukrzycę umiera na skutek powikłań sercowo-naczyniowych. Ponadto pacjenci ci są dziesięciokrotnie bardziej narażeni na utratę wzroku, średnio 3-krotnie częściej hospitalizowani, a prawdopodobieństwo ich śmierci jest 3-4 razy wyższe niż w pozostałej części populacji.

W nowoczesnych gospodarkach koszty leczenia powikłań stanowią około połowę bezpośrednich kosztów leczenia cukrzycy. Według danych ONZ rozkład wydatków jest związany z sytuacją gospodarczą państwa. W krajach wysoko rozwiniętych koszty kontroli cukrzycy wynoszą około 25 proc. nakładów na walkę z chorobą, w średnio rozwiniętych około 50 proc., zaś w nisko rozwiniętych prawie wszystkie środki wydawane są na kontrolę cukrzycy. Koszty leczenia powikłań cukrzycy w Polsce szacuje się na ok. 0,5 mld złotych rocznie.

Wyniki badań z różnych krajów na świecie wskazują, że wraz z rozwojem polskiej gospodarki oraz ekonomicznym zbliżaniem się do Europy udział wydatków przeznaczonych na powikłania w całościowych kosztach cukrzycy będzie gwałtownie wzrastał. W połączeniu ze wzrostem liczby chorych przyczyni się to do znaczącego obciążenia budżetu.

Duży wpływ na bezpośrednie koszty leczenia cukrzycy ma prawidłowa kontrola tej choroby. W relacji do wydatków na opiekę medyczną duży udział kosztów kontroli cukrzycy wynika z wysokich cen leków w Polsce, a także z relatywnie dużej liczby pacjentów, u których podejmuje się insulinoterapię. Przykład krajów zachodnich pokazuje jednak, że koszty powikłań stanowią co najmniej połowę wydatków na leczenie cukrzycy. Z kolei koszty leczenia chorych, u których wystąpiły powikłania, są kilkakrotnie wyższe niż te dotyczące leczenia osób, u których cukrzyca jest dobrze kontrolowana. Badanie Diabetes Control and Complications Study pokazało, że lepsza kontrola glikemii powoduje obniżenie ryzyka komplikacji o ponad połowę.

Pośrednie koszty cukrzycy
Farmakologiczna kontrola cukrzycy i leczenie jej powikłań wymagają dużych nakładów finansowych. Jednak całość kosztów związanych z cukrzycą jest znacznie wyższa. Obejmują one również utratę produktywności chorych, koszty zwolnień lekarskich, rent, przedwczesnych emerytur, opiekę sprawowaną nad chorymi przez bliskich, przedwczesną śmiertelność i inne czynniki.

Koszty pośrednie w relacji z bezpośrednimi są tym wyższe, im bardziej rozwinięty jest system opieki zdrowotnej i pomocy społecznej. Ze względu na metodologiczne trudności oceny tych wydatków nie wszystkie analizy je obejmują, a wyniki poszczególnych badań są trudne do porównywania. Według różnych autorów koszty pośrednie stanowią od równowartości do trzykrotności kosztów bezpośrednich. Koszty pośrednie w Polsce są szczególnym obciążeniem zwłaszcza w sytuacji skrajnie dysfunkcyjnego systemu rentowego.

Uwzględnienie w obliczeniach kosztów pośrednich cukrzycy pokazuje, że w nowoczesnych gospodarkach bezpośrednie nakłady na kontrolę cukrzycy stanowią nie więcej niż 1/4 wszystkich kosztów związanych z tą chorobą. Można przypuszczać, że gospodarcze zbliżanie się Polski do krajów starej UE wymusi zmiany w systemie ochrony zdrowia powodujące wzrost nakładów na opiekę szpitalną i ambulatoryjną.

Podsumowanie
Problem cukrzycy powinien w większym stopniu stanowić przedmiot zainteresowania władz oraz opinii publicznej. Należy podjąć działania zmierzające do ograniczenia występowania cukrzycy typu 2, opóźnienia pojawiania się powikłań cukrzycy oraz przyspieszenia rozpoznawania tej choroby. Służyć temu mogą: pierwotna profilaktyka obejmująca działania edukacyjne i diagnostyczne oraz wtórna prewencja powikłań polegająca na zapewnieniu pacjentom profesjonalnej opieki i dostępu do nowoczesnych preparatów leczniczych. Na podstawie danych z przeprowadzonych badań można również stwierdzić, że wydatki na leczenie cukrzycy w Polsce będą musiały wzrosnąć nie tylko z powodu wzrostu kosztów hospitalizacji pacjentów, lecz także ze względu na wzrost liczby zachorowań.

Opracowano na podstawie raportu SMG/KRC „Leczenie i koszty cukrzycy w Polsce”

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH