Dieta i ruch wspomagają leczenie cukrzycy

Dieta i ruch wspomagają leczenie cukrzycy


Leczenie cukrzycy typu 2 powinno rozpoczynać się od modyfikacji diety i zwiększenia aktywności fizycznej.
Należy to kontynuować w okresie stosowania terapii farmakologicznej, a także leczenia insuliną.

Ważna dieta
W leczeniu cukrzycy ważne są: regularnie przyjmowane posiłki, odpowiedni dowóz kalorii, zbliżona kaloryczność posiłków w ciągu dnia oraz skład jakościowy diety. W cukrzycy typu 2 leczonej dietą i lekami doustnymi wystarczą trzy posiłki dziennie. W przypadku chorych przyjmujących insuliny dwufazowe wymagane jest spożycie nawet sześciu posiłków. Także pacjenci leczeni krótko działającymi insulinami ludzkimi potrzebują sześciu posiłków dziennie, gdyż dodatkowe spożycie drugiego śniadania, podwieczorku i drugiej kolacji zapobiega hipoglikemii. Terapia szybko działającymi analogami nie wymaga natomiast spożywania więcej niż trzech posiłków. Największą swobodę w spożywaniu posiłków daje osobista pompa insulinowa, dostosowywana indywidualnie do potrzeb pacjenta.

Drugim ważnym elementem diety w leczeniu cukrzycy jest jej kaloryczność. Ma ona bowiem zapewnić odpowiedni dowóz energii potrzebnej do utrzymania należytej masy ciała oraz stopniowo redukować masę ciała u osób z nadwagą lub otyłością. Ważne jest, by stosować następującą zasadę: zmniejszenie masy ciała nie powinno przekraczać 2 kg tygodniowo, a podaż energii powinna zależeć od trybu życia i należnej masy ciała. Aby obliczyć należną masę ciała, należy od wzrostu podawanego w centymetrach odjąć 100 (przy wzroście do 164 cm), 105 (przy wzroście 165-175 cm), a przy wzroście powyżej 175 cm odjąć 110. W przybliżeniu podaż kalorii w przypadku pracy w pozycji siedzącej powinna wynosić 20-25 kcal/kg należnej masy ciała, 25-30 w przypadku pracy związanej ze średnim wysiłkiem fizycznym oraz 30-40 – gdy chory wykonuje ciężką pracę fizyczną. Równie ważna jest zbliżona kaloryczność posiłków każdego dnia, szczególnie u chorych leczonych insuliną, gdyż ułatwia to jej stosowanie.

Indeks glikemiczny
Skład jakościowy diety ma zapewnić z kolei odpowiedni udział składników pokarmowych oraz chronić przed wystąpieniem miażdżycy. Posiłki powinny składać się z: białek (15-20 proc.), tłuszczów (30-35 proc.) i węglowodanów (40-50 proc.). Podczas insulinoterapii dania powinny też zawierać odpowiednią ilość cukrów, przy czym należy praktycznie całkowicie wyłączyć z diety cukry proste (np. słodycze). W doborze pokarmów zawierających dużą ilość węglowodanów (np. skrobi) trzeba posługiwać się indeksem glikemicznym (GI).

Tabele z indeksem można łatwo znaleźć w internecie (m.in. pod adresem www.indeks.glikemiczny.pl). Warto każdego cukrzyka zaopatrzyć w taką tabelę, tak aby do swoich posiłków wybierał produkty o niższym GI (np. makarony, produkty jęczmienne oraz żytnie). GI ma również znaczenie w doborze warzyw i owoców zawierających mało węglowodanów (np. morele świeże mają GI – 15, a suszone – 30!). Zawartość błonnika w diecie powinna wynosić 20-35 gramów na dobę.

Aktywność fizyczna
Diabetolodzy i interniści zalecają aktywność fizyczną jako postępowanie niefarmakologiczne w cukrzycy. Przeciwskazany jednak jest wysiłek statyczny oraz siłowy, polegający na izometrycznych skurczach mięśni. Ważnym elementem treningu są natomiast ćwiczenia oporowe (siłowe) – polegające na skurczach o charakterze mieszanym z komponentą statyczną i dynamiczną.

W przypadku cukrzycy typu 1 konieczna jest dobra edukacja pacjenta, aby potrafił ocenić nasilenie i czas trwania wysiłku oraz zapotrzebowanie na insulinę i dodatkowe węglowodany. Chory powinien kontrolować glikemię przed wysiłkiem, w trakcie wysiłku oraz przez kilka godzin po jego zakończeniu. Ważne, aby pacjent pamiętał o przyjmowaniu dodatkowych węglowodanów przed wysiłkiem i co godzinę podczas aktywności fizycznej, a także po jej zakończeniu (w ilości 20-30 gramów na każde 30 minut ruchu). Należy unikać dużego wysiłku w szczycie działania insuliny. Ponadto nie wolno wstrzykiwać insuliny w okolice ciała szczególnie intensywnie uczestniczące w ćwiczeniach fizycznych np. w udo, po jeździe na rowerze czy bieganiu. Powinno się także zmniejszyć dawkę insuliny przed wysiłkiem nawet o 50 proc., w zależności od nasilenia aktywności fizycznej i wartości glikemii przed wysiłkiem. Jeżeli glikemia wynosi powyżej 250 mg% należy oznaczyć ciała ketonowe w moczu i w razie stwierdzenia ketonurii unikać wysiłku, gdyż bardzo intensywne ćwiczenia mogą wywołać hiperglikemię i ketozę.

W przypadku chorych z cukrzycą typu 2 systematyczny wysiłek fizyczny jest jedną z podstawowych metod leczenia, gdyż ma na celu zmniejszenie masy ciała i oporności tkanek obwodowych na insulinę. Ryzyko hipoglikemii u chorych leczonych dietą i lekami doustnymi jest niewielkie. Jeśli nie ma przeciwwskazań, większy wysiłek fizyczny jest wskazany kilka razy w tygodniu. Chory jednak powinien rozpoczynać i kończyć go wykonywanymi przez 5-10 minut ćwiczeniami lżejszymi np. rozciągającymi. Podobnie jak u pacjentów z cukrzycą typu 1, gdy poziom glikemii przekroczy 300 mg%, należy oznaczyć ciała ketonowe w moczu i w razie stwierdzenia ketonurii unikać intensywnego wysiłku.

Cukrzyca i sport wyczynowy
Dowodem na to, że chorzy z cukrzycą mogą uprawiać sport wyczynowy i odnosić sukcesy sportowe, jest przykład złotego medalisty, olimpijczyka Michała Jelińskiego – wioślarza, któremu lekarze po wykryciu cukrzycy nie dawali szans na powrót do wyczynowego sportu. Zawodnik jednak nie poddał się, mimo iż rocznie musi wykonywać ponad 2 tys. zastrzyków z insuliny. W 2008 roku podczas igrzysk olimpijskich w Pekinie stanął na najwyższym podium. Zdobywając złoty medal udowodnił, że cukrzyca nie jest przeszkodą w realizacji marzeń.


Ruch dla zdrowia

  • częstotliwość treningu – minimum 3 razy w tygodniu
  • rodzaj zalecanego treningu – podstawa – wysiłki wytrzymałościowe uzupełnienie – ćwiczenia oporowe i rozciągające
  • intensywność ćwiczeń – umiarkowana (60-75 proc. maksymalnego tętna)
  • czas jednostki treningowej – 20-60 minut (średnio 40 minut)
  • wydatek energetyczny w czasie ćwiczeń – >1000 kcal/tydzień optymalnie >2000 kcal/tydzień

Samokontrola w cukrzycy

  • Bardzo ważnym elementem leczenia cukrzycy jest kontrola poziomu cukru, prowadzona przez samego pacjenta.
  • Należy zachęcać chorych do badań cukru przynajmniej przed i po każdym posiłku.
  • Chorzy powinni prowadzić dzienniczki kontroli glikemii, w których będą regularnie zapisywali wyniki pomiarów.
  • U chorych „początkujących” pierwsze oznaczenia poziomu glukozy powinny być wykonywane pod kontrolą np. pielęgniarki, tak aby sprawdzić, czy pacjenci ci umieją prawidłowo posługiwać się glukometrem.

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH