AZS – choroba suchej  i wrażliwej skóry

AZS – choroba suchej i wrażliwej skóry


Atopowe zapalenie skóry (AZS), zwane też egzemą, wypryskiem atopowym, a niegdyś świerzbiączką (łac. prurigo) Besniera, jest najczęściej występującą u dzieci chorobą skóry.

Atopowe zapalenie skóry – AZS (łac. dermatitis atopica, ang. atopic dermatitis) należy do chorób dermatologicznych atopowych, czyli schorzeń, w których stwierdza się genetycznie uwarunkowaną skłonność organizmu do nadmiernego reagowania na różnorodne czynniki zewnętrzne.

Choroba rozpoczyna się zwykle w dzieciństwie. Ma przewlekły i nawracający charakter, a zmianom skórnym towarzyszy silny, uporczywy świąd. W najcięższych przypadkach może dojść do zajęcia całej skóry, a u pacjentów zmęczonych długotrwałą chorobą mogą wystąpić objawy depresyjne.

Rokowania chorych na atopowe zapalenie skóry pogarszają następujące czynniki: płeć żeńska, wczesny początek choroby, duża rozległość zmian skórnych, ich nietypowy układ, nasilony świąd oraz współistnienie astmy lub kataru siennego. Prawie 50 proc. dzieci cierpiących na AZS choruje równocześnie na astmę oskrzelową lub katar sienny.

Etiologia i przebieg AZS
Zachorowalność na atopowe zapalenie skóry z roku na rok jest coraz większa. W ostatnim dziesięcioleciu wzrosła o około 15 proc. Jednym z najważniejszych czynników wskazujących na możliwość rozwoju AZS u dziecka jest występowanie schorzenia w najbliższej rodzinie.

Najczęstszymi czynnikami wywołującymi tę chorobę są: alergeny wziewne (roztocze, pyłki roślin, sierść zwierząt), pokarmy (białko mleka krowiego, jaja, ryby, mięso – cielęcina i wołowina, owoce – cytrusy, poziomki oraz truskawki, czekolada, kakao, orzechy), niektóre drożdżaki, bakterie, detergenty itp.

W zależności od przebiegu choroby wyróżnia się jej trzy fazy: niemowlęcą, dziecięcą, młodzieżową i osób dorosłych. Nasilenie objawów choroby ulega zmianom w zależności od pory roku (zwiększone jest wiosną, jesienią, zimą, a łagodniejsze latem).

Metody leczenia
W leczeniu ogólnym atopowego zapalenia skóry najczęściej stosuje się leki przeciwhistaminowe, środki neurotropowe lub psychotropowe (szczególnie korzystne działanie ma stosowana wieczorem hydroksyzyna), kapsułki zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe. Najpopularniejszymi preparatami podawanymi w okresie zaostrzeń są kortykosteroidy. Działają one ogólnie i miejscowo, ale mogą wywołać wiele objawów niepożądanych.

Ze względu na większe bezpieczeństwo zażywania coraz częściej polecane są niesteroidowe leki immunomodulujące o działaniu przeciwzapalnym do stosowania miejscowego (np. pimecrolimus). Dobre wyniki uzyskuje się także serią seansów fotochemioterapii (PUVA) bądź naświetlaniami za pomocą promieni UVA.

W bardzo ciężkich przypadkach, gdy podjęte metody leczenia nie przyniosły spodziewanego efektu, pełne ustąpienie zmian można uzyskać, stosując terapię cyklosporyną A lub interferonem gamma.

Niestety do tej pory nie znaleziono jednego skutecznego leku, który pozwoliłby całkowicie wyleczyć atopowe zapalenie skóry. Warto jednak przestrzegać diety eliminacyjnej i zaleceń pielęgnacyjnych. Stosować codziennie sprawdzone, polecane przez lekarzy i farmaceutów emolienty (substancje nawilżająco-natłuszczające, przywracające skórze funkcję naturalnej bariery), dzięki którym objawy tej uciążliwej dla pacjenta i jego rodziny choroby będą znikome.

Jak bronić się przed nawrotami AZS?
Z badań statystycznych wynika, że duża grupa dzieci dotkniętych AZS wyrasta z atopii, jednak ich skóra nadal pozostaje sucha i bardzo wrażliwa na działanie różnych czynników. Nieprawidłowa pielęgnacja, ciągłe narażenie na działanie alergenów w każdej chwili, mimo cofnięcia się zmian, może spowodować nawrót choroby.

Szczególną uwagę należy więc zwrócić na rozpoznanie czynników uczulających oraz eliminowanie ich zarówno z diety, jak i z otoczenia. Należy również zadbać o odpowiednią pielęgnację zmian skórnych – prawidłowe nawilżanie i natłuszczanie skóry.

Na rynku aptecznym jest wiele hipoalergicznych preparatów nadających się do stosowania u osób (w tym dzieci) z atopowym zapaleniem skóry – środki do mycia, do kąpieli, emulsje do smarowania ciała, kremy, szampony. Ich zadaniem jest skutecznie nawilżyć i natłuścić przesuszoną skórę (przywrócić jej naturalną równowagę hydrolipidową), zabezpieczyć ją przed dalszym wysuszeniem i wnikaniem czynników wywołujących AZS, wygładzić naskórek i złagodzić ewentualny świąd. Ważne jest, aby stosowane kosmetyki w przypadku skóry suchej i wrażliwej nie wywoływały podrażnień i alergii oraz nie powodowały zatykania porów. W codziennej pielęgnacji konieczne jest więc stosowanie odpowiednich środków do mycia niezawierających mydła, o pH obojętnym lub lekko kwaśnym oraz preparatów nawilżająco-zmiękczających, które w swoim składzie zawierają nienasycone kwasy tłuszczowe (głównie linolenowy i gamma-linolenowy).

Ponieważ jednym z głównych objawów atopowego zapalenia skóry jest uporczywy świąd, dlatego ważne jest, aby używane emolienty działały przeciwświądowo i przeciwzapalnie. Znaną substancją działającą przeciwświądowo jest na przykład polidocanol, a łagodzącą podrażnienia sepicalm S. Pomocne są również substancje sprzyjające zatrzymywaniu wody w naskórku (np. mocznik, kwas mlekowy, gliceryna, kwas hialuronowy), a także zapobiegające jej utracie poprzez uszczelnienie naskórka (ceramidy, fosfolipidy, woski, fucogel). Wszystkie wyżej wymienione substancje ważne dla pielęgnacji skóry atopowej znajdują się w specjalistycznych preparatach dermatologicznych dostępnych w aptekach. Warto zachęcać pacjentów do kupowania całych linii produktów przeznaczonych do pielęgnacji i ochrony skóry atopowej, suchej i wrażliwej.


#FAZA NIEMOWLĘCA (SKAZA BIAŁKOWA)
Pierwsze objawy kliniczne AZS w postaci zaczerwienionych policzków z łuszczącą wysypką występują najczęściej po upływie 3. miesiąca życia (u około 50 proc. chorych dzieci pomiędzy 3. a 6. miesiącem życia); zmiany stopniowo obejmują całą buzię.
Skóra ciała jest sucha, a łuszczące się lub nawet sączące wykwity, pokryte grubymi strupami, pojawiają się w zgięciach łokci i kolan, pod pachami, na nadgarstkach i szyi. Swędząca skóra sprawia, że dziecko stale się drapie, jest niespokojne, rozdrażnione, nie śpi. Okresy dolegliwości mogą ulegać złagodzeniom lub przeciwnie – zaostrzeniom, co często doprowadza do rozwoju zakażeń bakteryjnych, wirusowych lub grzybiczych.


#FAZA DZIECIĘCA
Zmiany pojawiają się do 12. roku życia. Występują głównie w zgięciach stawowych kończyn (pod kolanami, w dołach łokciowych, na nadgarstkach, karku, twarzy, tułowiu). Są silnie swędzące, mają charakter rozsianych lub zlewnych swędzących, wysiękowych grudek.


#FAZA MŁODZIEŻOWA i OSÓB DOROSŁYCH
Silnie swędzące, suche zmiany mogą być rozsiane na całym ciele. Częściej niż u małych dzieci zajęte są grzbiety rąk. Ze względu na uogólnienie zmian może wystąpić powiększenie węzłów chłonnych pod pachami i w pachwinach.

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH