Alergiczne zapalenie spojówek

Alergiczne zapalenie spojówek


Postęp cywilizacyjny idzie niestety w parze z szybkim wzrostem liczby osób ze schorzeniami alergicznymi. Z badań epidemiologicznych wynika, iż największym „uczuleniowym” problemem społecznym jest alergiczne zapalenie spojówek.

Alergiczne zapalenie spojówek powstaje głównie na drodze nadwrażliwości natychmiastowej IgE-zależnej, zainicjowanej przez alergeny pochodzenia naturalnego: pyłki roślin, naskórki zwierząt. Rzadziej jest to reakcja nadwrażliwości typu IgE-niezależnego, kiedy uczulają leki, w tym także okulistyczne, oraz środki dezynfekcyjne, pyły metali, substancje chemiczne (patrz tabela).

Podstawowe objawy to: łzawienie oczu stymulowane odruchem pochodzącym zarówno ze spojówek, jak i z błony śluzowej nosa, co powoduje przejściowe podrażnienie, lecz nie wywołuje świądu. Dlatego też po zastosowaniu preparatów miejscowo na błonę śluzową nosa objawy częściowo ustępują. Najbardziej dokuczliwy jest świąd oczu.

Alergiczne sezonowe zapalenie spojówek
To reakcja zapalna wyzwalana przez lotne alergeny, takie jak: zarodniki pleśni, pyłek roślin, naskórki zwierząt. Objawy, takie jak: świąd, łzawienie i zaczerwienienie spojówek bez zaburzeń widzenia, występują nagle, mają ostry i przemijający przebieg. Klinicznie spojówki są łagodnie obrzęknięte, w cięższych przypadkach występuje obrzęk powiek.

Dla stabilizacji błony komórek tucznych leki należy włączyć odpowiednio wcześnie, a więc na 7-10 dni przed okresem pylenia danej rośliny. Stosowane preparaty to: kromoglikan dwusodowy, nedokromil oraz lodoksamid. Leki sterydowe są bardzo skuteczne, ale można je stosować krótkotrwale, gdyż podawane dłużej mogą wywołać skutki uboczne w postaci jaskry i zaćmy. Działanie ogólne leków przeciwhistaminowych na oko jest ograniczone i może być niestety niewystarczające.

Ostre alergiczne zapalenie spojówek
To rodzaj pokrzywki, którą wywołuje ekspozycja na wysokie stężenie alergenów dostających się do worka spojówkowego. Choroba często występuje u małych dzieci bawiących się na trawie w okresie wzmożonego pylenia roślin. Czasem jest to reakcja na obecność roztoczy kurzu domowego. Klinicznie charakteryzuje się znacznym obrzękiem spojówek. W większości przypadków znika samoistnie po przerwaniu kontaktu z alergenem lub po podaniu pojedynczej dawki leków.

Wiosenne zapalenie rogówki i spojówki
To przewlekły stan zapalny spojówek. Okresowo dochodzi do zaostrzenia choroby, zwłaszcza wczesną wiosną, w czasie intensywnego pylenia brzozy, lub na przełomie maja i czerwca, w czasie pylenia traw. Z uwagi na długi okres pylenia może rozwinąć się stan zapalny rogówki, co bezpośrednio zagraża ostrości wzroku.

Schorzenie dotyczy dzieci i młodzieży, głównie chłopców. Podstawowe dolegliwości to: swędzenie, łzawienie, uczucie ciała obcego w oku, pieczenie, czasem światłowstręt, obrzęk powiek.

Atopowe zapalenie rogówki i spojówek
Jest to mniej więcej odpowiednik wiosennego zapalenia rogówki i spojówek u ludzi dorosłych. Ta rzadka choroba o ciężkim przebiegu dotyczy głównie mężczyzn cierpiących na atopowe zapalenie skóry. Objawy oczne pojawiają się w kilka lat po wystąpieniu choroby atopowej i są podobne do obrazu wiosennego zapalenia spojówki oraz rogówki; często towarzyszy im gronkowcowe zapalenie brzegów powiek.

Leczenie – ze względu na przewlekły charakter choroby – jest trudne i ma na celu przede wszystkim przeciwdziałanie trwałemu uszkodzeniu wzroku. Jeśli chodzi o sterydy, to zaleca się stosowanie wysokich dawek w maksymalnie krótkim czasie. Lekiem bezpiecznym jest fluorometolon. Środki, które mogą być stosowane przez długi czas, to stabilizatory błon komórkowych mastocytów. W razie silnego świądu należy przyjmować leki przeciwhistaminowe ogólne.

Olbrzymiokomórkowe zapalenie spojówek
To coraz powszechniejsza choroba, spowodowana reakcją na obecność w oku ciał obcych (soczewek kontaktowych), a także tzw. depozytów białkowych, które gromadzą się na soczewkach i działają jako czynnik alergizujący. Szczególnie podatni na to schorzenie są chorzy na astmę i katar sienny. Objawy to: swędzenie oczu, nadmierne wydzielanie śluzu w porze rannej, światłowstręt i zmniejszenie tolerancji na szkła kontaktowe. Może dojść do przymglenia widzenia wskutek osadów na soczewce kontaktowej bądź w wyniku podciągania jej przez górną powiekę. Przyczyną tych objawów jest pękanie włókien przegród przymocowujących nabłonek spojówki do podłoża, co powoduje tworzenie się olbrzymich brodawek (stąd też nazwa olbrzymiobrodawkowe zapalenie spojówek). Brodawki drażnią rogówkę, powodując światłowstręt, a także decentrują soczewkę, powodując nieostre widzenie. Pomiędzy olbrzymimi brodawkami tworzą się krypty zawierające komórki kubkowe produkujące w nadmiarze śluz.

Leczenie tego schorzenia polega na prawidłowym doborze rodzaju soczewek kontaktowych, a także na przestrzeganiu zasad dotyczących ich czasu noszenia i higieny. Do niedawna u 10 proc. użytkowników miękkich soczewek kontaktowych przyczyną alergicznego zapalenia spojówek był tiomersal – środek konserwujący zawarty w płynach do pielęgnacji soczewek. Dobre wyniki terapeutyczne daje stosowanie kromoglikanu sodu (4 razy dziennie przez 2 tygodnie). A następnie, jeżeli proces chorobowy cofnie się, przez 10 dni stosujemy sterydy w coraz mniejszych dawkach.

Ku przestrodze
Na koniec należy dodać, iż zakażenia oczu stanowią poważne ryzyko u wszystkich osób z predyspozycją do alergii. Zakażenia oczu wirusem opryszczki stanowią szczególnie częste i groźne powikłanie. Ryzyko znacznie wzrasta podczas stosowania miejscowych steroidów do oczu, które upośledzają miejscową odporność przeciwwirusową. Zakażenia oczu mogą prowadzić do owrzodzeń, stwarzając zagrożenie dla narządu wzroku, ze ślepotą włącznie. Każdy przypadek alergii ocznej powinien być traktowany indywidualnie, każdorazowo należy również przeprowadzić pełną diagnostykę alergologiczną.


Najczęściej uczulające leki okulistyczne i ich substancje pomocnicze

  • Antybiotyki aminoglikozydowe – neomycyna, gentamycyna
  • Fenylefryna
  • Sulfonamidy
  • Środki do pielęgnacji soczewek
  • Środki konserwujące w kroplach ocznych – tiomersal, chlorek benzalkonium
  • Leki znieczulające – anestezyna
  • Leki przeciwjaskrowe
  • Leki przeciwzapalne

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH