Fot. PAP/P. Werewka

Upadek dla seniora to śmiertelne ryzyko

Seniorzy są szczególnie narażeni na upadki. Odmiennie niż u młodych, tego rodzaju wydarzenie może oznaczać bardzo poważne konsekwencje, a twardych danych dostarcza na to ostatni raport o sytuacji zdrowotnej ludzi w Polsce. Można ryzyko upadku zminimalizować – sprawdź, jak.

Niebezpieczne upadki zdarzają się co czwartej osobie we wczesnej starości, a po 80 r.ż. – nawet co drugiej. Często kończą się złamaniem kości, ale o ile u osób młodych taki uraz powoduje najczęściej czasową niepełnosprawność, to u starszych – może dojść w wyniku złamania, np. nogi, do śmierci.

Dlaczego złamanie kości może doprowadzić do śmierci osobę starszą?

Upadki mogą powodować urazy, które unieruchamiają seniora na dłużej. Kości dłużej się zrastają niż u osób młodych, jest większe ryzyko powstania stanu zapalnego w okolicy urazu. To wszystko może z kolei prowadzić do różnych komplikacji, m.in. zaniku mięśni, zapalenia płuc, infekcji dróg moczowych, powikłań zatorowo-zakrzepowych, odleżyn.

Upadki mają też bardzo poważne konsekwencje dla stanu psychicznego seniora – w ich konsekwencji dochodzi często do poczucia izolacji, a w jego efekcie – depresji. Niedocenianym następstwem upadku jest tzw. zespół poupadkowy, czyli strach przed powtórzeniem tego nieprzyjemnego zdarzenia. Senior instynktownie ogranicza aktywność, a nawet rezygnuje z wychodzenia z domu. To błąd! Takie zachowanie osłabia organizm i tym samym zwiększa ryzyko kolejnych upadków. 

Biomechanika chodu

dr Teresa Sadura-Sieklucka z Kliniki Rehabilitacji NIGRiR:

Biomechanika chodu zmienia się wraz z wiekiem. Umiejętność utrzymywania równowagi związana jest z możliwościami utrzymania środka ciężkości i prawidłowego przeciwdziałania siłom zewnętrznym. Czasami jest z tym duży problem, bo z wiekiem zmniejsza nam się masa mięśniowa, występują zaburzenia czucia, pogarsza się propriocepcja, czyli zmysł orientacji ułożenia części własnego ciała.

Skraca się długość kroku, człowiek pochyla się do przodu, przesuwa się środek ciężkości, a chód się spowalnia – mamy więc wiele różnych zaburzeń. 

dr Teresa Sadura-Sieklucka:

Warto wspomnieć, że przy pokonywaniu przeszkód osoby młode pochylają się w osi przód-tył, zaś starsze w kierunku bocznym. Taka zmiana też jest czynnikiem ryzyka upadku.

Na utrzymanie równowagi wpływ ma także wzrok, układ przedsionkowy (powiązany ze słuchem), obwodowy i ośrodkowy układ nerwowy. Niestety u seniorów niektóre z nich lub też wszystkie wraz z upływem czasu funkcjonują  gorzej.

Niedocenianie pogorszenia wzroku

dr Teresa Sadura-Sieklucka:

Zmniejsza się ostrość widzenia, a także adaptacja do ciemności, zwiększa się wrażliwość na błyski, co sprawia, że starszą osobę można szybko oślepić. Warto podpowiedzieć seniorowi noszenie okularów z filtrami, by uniknął oślepienia i polepszył sobie kontrast widzenia. Pojawiają się zaburzenia widzenia kolorów, a także pogarszają się funkcje wzrokowo – przestrzenne, np. ubytki w polu widzenia. To zaś może np. utrudniać dostrzeżenie pojazdów.

Jeśli senior zatrzymuje się w trakcie mówienia, to może być to dla nas sygnał, że już nie wszystko działa jak powinno i jest to czynnik ryzyka, o którym warto pamiętać – podpowiada dr Sadura-Sieklucka. 

Co można zrobić, by zmniejszyć ryzyko upadku?

  1. Zlikwidować zagrożenia w domu, czyli na przykład pozbyć się odstających dywanów, chodników, progów oraz znacznie doświetlić pomieszczenia. Mieszkanie starszej osoby może wymagać zainstalowania poręczy wzdłuż ścian, pomalowania krawędzi stopni schodów, by były bardziej widoczne, czy usunięcia niepotrzebnych sprzętów, o które łatwo się potknąć.
  2. W niektórych przypadkach trzeba poruszać się z laską czy chodzikiem. Nie tylko pomagają zachować równowagę, ale i odciążają stawy zajęte chorobą zwyrodnieniową. U osób ze zmianami osteoporotycznymi można zastosować ochraniacze na biodra, które w przypadku upadku pomogą zapobiec groźnym złamaniom w rejonie bioder. U osób, które mają zaburzoną propriocepcję (bodźce docierają do mózgu za wolno, co wpływa na niewłaściwą koordynację ruchową i może powodować utratę równowagi) można stosować wkładki wibrujące, które pobudzają i zwiększają czucie głębokie. Obecnie dostępnych jest wiele urządzeń, które mogą być pomocne do monitorowania wysiłku czy aktywności w ciągu dnia, np. zegarek, który przypomina: ruszaj się więcej, musisz zrobić jeszcze 150 kroków, żeby wyrobić normę – to motywuje do aktywności, a ty samym poprawia sprawność. U mniej sprawnych ważnym gadżetem mogą okazać się telefony z funkcją przywoływania, które umożliwią szybki kontakt, gdy do upadku już dojdzie. Najlepiej żeby telefon zawieszony był na szyi, bo dzięki temu na pewno będzie w zasięgu ręki.
  3. Warto uświadomić podopiecznemu, jakie są możliwości zapobiegania niebezpiecznym sytuacjom, a więc np. poprzez powolne zmiany pozycji z leżącej czy siedzącej na stojącą, unikanie nagłych zmian pozycji, nawadnianie organizmu, unikanie wysiłku podczas upałów. Warto, by senior, zanim wstanie z łóżka, jeszcze siedząc w nim, wypijał szklankę wody.
  4. Z badań wynika, że to odpowiednio dobrane ćwiczenia fizyczne mają największą skuteczność w zapobieganiu upadkom. Ze względu na występowanie u osób starszych wielu chorób przewlekłych, bardzo ważny jest odpowiedni dobór ćwiczeń i ich intensywności. Bezwzględnie trzeba ustalić ewentualne przeciwwskazania. Dodatkowym atutem aktywności fizycznej, poza poprawą siły i wytrzymałości mięśni, równowagi chodu, jest jej dobroczynny wpływ na samopoczucie.
  5. Do upadków predysponują niektóre choroby – przebyty udar mózgu, choroba Parkinsona, choroba Alzheimera, zaburzenia krążenia, obniżanie się ciśnienia tętniczego po posiłku i po pionizacji, zaburzenia rytmu serca, hipoglikemia, zaburzenia wodno-elektrolitowe, choroby narządu ruchu i narządów zmysłu oraz niektóre leki (zwłaszcza moczopędne, obniżające ciśnienie, nasenne). Trzeba zdiagnozować istniejące choroby i podjąć ich właściwe leczenie. Pozytywne efekty może przynieść przegląd przyjmowanych leków. W porozumieniu z lekarzem (nigdy samodzielnie!) warto rozważyć odstawienie niektórych leków, np.  nasennych i uspokajających (szczególnie tych dostępnych bez recepty), gdyż upośledzają one funkcje poznawcze, wydłużają czas reakcji, wpływają na spadki ciśnienia, mogą wywoływać zaburzenia rytmu serca.

Zdaniem specjalistów regularnie wykonywane ćwiczenia, dopasowane do stanu seniora, są najbardziej skuteczną formą zapobiegania upadkom i urazom z nimi związanym. Największą wagę przywiązuje się do treningu równowagi i siły mięśniowej, a następnie wytrzymałości i ćwiczeń rozciągających. Dzięki nim seniorzy upadają rzadziej, a kiedy mimo wszystko im się to przydarzy – skutki upadku są mniej dotkliwe.

Źródło:  Monika Wysocka, zdrowie.pap.pl  

Test Rozpoznawania Zaburzeń Związanych z Piciem Alkoholu AUDIT

Wypełnij nasz test i dowiedz się czy masz problem z piciem alkoholu

POLECANE DLA CIEBIE

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH